10 ประเภทบันทึกที่ ISO 17025 กำหนดให้ห้องปฏิบัติการต้องมี
|compliance

10 ประเภทบันทึกที่ ISO 17025 กำหนดให้ห้องปฏิบัติการต้องมี

ISO 17025audit log แล็บบันทึกrecordsห้องปฏิบัติการcompliance21 CFR Part 11

ทำไม Records ถึงสำคัญใน ISO 17025?

ISO/IEC 17025:2017 §7.11 กำหนดไว้ชัดเจนว่าห้องปฏิบัติการต้องจัดเก็บบันทึก (records) ที่เพียงพอเพื่อพิสูจน์ว่า กิจกรรมทางห้องปฏิบัติการดำเนินไปตามที่กำหนดใน QMS และสามารถสอบกลับ (traceable) ได้

บันทึกเหล่านี้ต้องเป็นที่ยืนยันได้ว่าไม่ถูกแก้ไขย้อนหลัง — ซึ่งเป็นเหตุผลหลักที่ Excel ที่ไม่มี audit trail ไม่สามารถผ่านข้อกำหนดนี้ได้อย่างสมบูรณ์

1. บันทึกผลการสอบเทียบ / ทดสอบ (Raw Data)

ข้อมูลดิบที่ได้จากการวัดโดยตรง ก่อนการคำนวณหรือปรับแต่ง ต้องเก็บรักษาในรูปแบบที่พิสูจน์ได้ว่าไม่ถูกดัดแปลง ใน §7.10 กำหนดว่าต้องเก็บข้อมูลดิบแยกจากผลสรุปสุดท้าย

2. ใบรับรองการสอบเทียบ (Calibration Certificates)

ใบรับรองที่ออกให้ลูกค้าต้องมีข้อมูลตาม §7.8.4 ครบถ้วน ได้แก่ ชื่อ/ที่อยู่แล็บ, วันที่ออก, รายการสิ่งที่สอบเทียบ, วิธีสอบเทียบ, ผลการสอบเทียบ และค่าความไม่แน่นอน ห้ามออกใบรับรองฉบับใหม่โดยไม่บันทึกว่าฉบับก่อนหน้าถูกยกเลิก (superseded)

3. บันทึกสถานะและการบำรุงรักษาเครื่องมือ (Equipment Records)

§6.4.13 กำหนดให้เก็บบันทึกสำหรับเครื่องมือแต่ละชิ้น:

  • ชื่อ, รหัสประจำตัว, และผู้ผลิต
  • วันที่รับและเริ่มใช้งาน
  • ประวัติการสอบเทียบ พร้อมใบรับรองทุกฉบับ
  • ประวัติการบำรุงรักษาและซ่อมแซม
  • ความเสียหาย, ความผิดปกติ, การปรับแก้ หรือการนำออกจากการใช้งาน

4. บันทึกการสอบเทียบเครื่องมืออ้างอิง (Reference Standard Calibration)

ใบรับรองสอบเทียบของ reference standards ทุกชิ้นต้องเก็บไว้ และห่วงโซ่สอบกลับถึง NMI (NIMT สำหรับไทย) ต้องสมบูรณ์และตรวจสอบได้ทุกเวลา

5. บันทึกการศึกษา Uncertainty Budget

Uncertainty budget ของแต่ละ method และแต่ละ calibration point ต้องบันทึกไว้พร้อม input data, distribution ที่ใช้, sensitivity coefficients, และผลลัพธ์ การเปลี่ยนแปลง uncertainty (เมื่อเปลี่ยน method หรือ reference) ต้องมี revision trail

6. บันทึก Internal Audit (§8.8)

Internal audit records ต้องรวม: audit plan, audit checklist, บันทึก nonconformities ที่พบ, บันทึก corrective actions ที่ดำเนินการ และหลักฐานว่า action นั้นสำเร็จผลจริง

7. บันทึก Management Review (§8.9)

ผลการประชุม management review ประจำปี (หรือบ่อยกว่า) ต้องมีบันทึกครบถ้วน: ผู้เข้าร่วม, หัวข้อที่พิจารณา, qms performance indicators, และ decisions + action items

8. บันทึก Proficiency Testing / Interlaboratory Comparison (§7.7)

ผลการเข้าร่วม PT และ ILC ทุกครั้ง รวมถึง z-score, En number หรือผลเทียบเทียบ กรณีผลไม่ผ่าน ต้องมีบันทึก root cause analysis และ corrective action

9. บันทึก Nonconformity และ CAPA (§8.7)

ทุก nonconformity ที่เกิดขึ้น — ไม่ว่าจะจากการร้องเรียนลูกค้า, internal audit, PT, หรือการตรวจพบเอง — ต้องมีบันทึก: วันที่, คำอธิบาย, root cause, corrective action, กำหนดเสร็จ, และการตรวจสอบว่า action ได้ผล

10. บันทึกการฝึกอบรมบุคลากร (§6.2)

ความสามารถของบุคลากรทุกคนที่ทำงานส่งผลต่อความถูกต้องของผล ต้องบันทึก: qualification, training records, competency assessments, และ authorization records สำหรับงานเฉพาะ

ระยะเวลาการเก็บรักษา Records

ISO 17025 ไม่ได้กำหนดระยะเวลาขั้นต่ำอย่างตายตัว แต่ §7.11.2 กำหนดว่า "เก็บรักษาไว้ตามระยะเวลาที่กำหนดในขั้นตอนการปฏิบัติงาน" ในทางปฏิบัติ แล็บสอบเทียบในไทยส่วนใหญ่เก็บ records ไว้ขั้นต่ำ:

  • Calibration certificates และ raw data: 7–10 ปี
  • Equipment records: ตลอดอายุการใช้งาน + 5 ปีหลังปลดระวาง
  • QMS records (audit, management review, CAPA): 5 ปี
  • Training records: ตลอดระยะเวลาที่พนักงานยังทำงาน + 5 ปี

Audit Trail ที่แท้จริงคืออะไร?

ในบริบทของ ISO 17025 และ 21 CFR Part 11 audit trail คือบันทึกที่แสดงว่าใคร ทำอะไร เมื่อไหร่ และข้อมูลเปลี่ยนจากอะไรเป็นอะไร โดยไม่สามารถลบหรือแก้ไขย้อนหลังได้

LabSync ใช้ hash-chained, append-only audit log ที่บันทึกทุก action ใน system รวมถึงการเปลี่ยนแปลงผลการสอบเทียบ สถานะ job และการออกใบรับรอง — ตรงตามข้อกำหนด ISO 17025 §7.11 และ 21 CFR Part 11

ทดลองใช้ LabSync ฟรี 14 วัน เพื่อดูว่า compliance dashboard แสดงสถานะ records ของแล็บคุณอย่างไร

รับเคล็ดลับ ISO 17025 และข้อมูลเชิงลึกด้านการบริหารห้องแล็บ

เข้าร่วมกับผู้เชี่ยวชาญห้องแล็บชาวไทยกว่า 600 คน ยกเลิกได้ทุกเมื่อ